การที่คนเราได้รับ Stroke และประสบการณ์จากบิดามารดาและบุคคลอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องมาตั้งแต่ในวัยเด็ก ก็จะเก็บสะสมไว้ และก่อให้เกิดความรู้สึกเกี่ยวกับตนเองในการติดต่าสัมพันธ์กับผู้อื่น ซึ่งในทาง TA เรียนกว่า “จุดยืนแห่งชีวิต” (Life Position) อันหมายถึง ทัศนคติที่คนเรามีต่อการกระทำของตนเองและคนอื่น ๆ
“จุดยืนแห่งชีวิต” มี 4 แบบ
โดยปกติคนทุกคนจะมีทุกแบบสลับซับซ้อนกันไปตามสถานการณ์และสิ่งแวดล้อม คนบางคนก็มีจุดยืนแบบใดแบบหนึ่งอยู่ตลอดเวลา
1. I’m not OK-You’re OK.:
คนที่ประเมินการกระทำของตนเองในลักษณะนี้จะมีความรู้สึกว่าตนเองไม่มีคุณค่าและถูกกดดัน หรือเรียกง่าย ๆ ว่า รู้สึกว่าตนเองมีปมด้อย อันเป็นการตรงกันข้ามกับผู้อื่น
พฤติกรรมของผู้ที่มีความรู้สึกดังกล่าวจะแสดงออกในลักษณะของคนที่ไม่มีความสุข อิจฉาริษยาผู้อื่น ไม่มีความมั่นใจในตนเองมองหาความช่วยเหลือจากผู้อื่นอยู่ตลอดเวลาบางคนจะพยายามหลีกเลี่ยงหรือหนีห่างจากสังคม
2. I’m OK-You’re not OK.:
คือ ผู้ที่มีทัศนคติไม่ดีต่อบุคคลอื่น มองคนอื่นในแง่ร้อย ไม่เชื่อใจใคร ดังนั้นพฤติกรรมที่แสดงต่อผู้อื่น
จึงเป็นไปในลักษณะไม่สนใจไม่ให้การยอมรับนับถือ ไม่ไว้วางใจ คอยจับผิด ติเตียนการกระทำของผู้อื่นอยู่เสมอ
เพราะคิดว่าไม่มี
ใครดีมีคุณค่าเท่าตัวเอง
บุคคลประเภทนี้ ไม่ว่าจะอยู่ในบทบาทหรือตำแหน่งใด ก็จะไม่ประสบความสำเร็จในชีวิตอย่างแท้จริง และดูเหมือนว่าจะเป็นคนที่ไม่มีความสุข ยิ่งกว่าบุคคลแบบแรก
3. I’m not OK-You’re not OK.:
เป็นความรู้สึกนึกคิดของคนที่สิ้นหวังในชีวิต คิดว่าตัวเองไม่มีคุณค่า และในขณะเดียวกันคนอื่น ๆ ก็เป็นเช่นนั้นด้วย พฤติกรรมของคนที่มีจุดยืนแห่งชีวิตแบบนี้ จะเป็นคนที่ไม่รู้จะทำอย่างไรในปัจจุบันและอนาคต
ไม่มีจุดหมายปลายทางและหากมีความรู้สึกรุนแรงมาก ๆ อาจถึงกับฆ่าคนอื่น และฆ่าตัวเอง เพื่อให้พ้นสภาพผิดหวังในความรู้สึกของตน
4. I’m OK-You’re OK.:
คนที่มีสุขภาพจิตสมบูรณ์ จะมีทัศนคติต่อตนเองและผู้อื่น แบบนี้กล่าวคือ ยอมรับการกระทำของคนอื่นในแง่ดี เป็นคนที่มีความสุขเข้ากับคนอื่นได้ดี มีความกระตือรือร้น ไม่หลบหลีกปัญหาของสถานการณ์ที่เกิดขึ้น แต่จะกล้าเผชิญกับปัญหาและหาหนทองแก้ไขอย่างมีเหตุมีผล และอย่างสร้างสรร บุคคลประเภทนี้จะประสบความสำเร็จในชีวิตที่สุด
ความรู้เกี่ยวกับ “จุดยืนในชีวิต” (Life Position) ทั้ง 4 แบบดังกล่าวข้างต้น จะให้แนวทางแบบใหม่บางประการที่จะช่วยให้ท่านได้เข้าอกเข้าใจตัวท่านเองและผู้อื่น เพื่อประโยชน์ในการติดต่อสัมพันธ์กับบุคคลต่าง ๆ อย่างเหมาะสม